ΤΙ ΘΕΛΟΥΜΕ; ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ Ή ΝΑ ΜΗΝ ΕΡΘΟΥΝ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ;

Πόσο λυπήθηκα, όταν άκουσα μια κοπέλα να λέει με πόνο: «Δεν θέλω να έλθουν τα Χριστούγεννα. Μελαγχολώ». Λυπήθηκα για το πώς νιώθει, αλλά και για το πώς κατάντησε μια τέτοια γιορτή.

Τα Χριστούγεννα, σ’ αντίθεση με το Πάσχα, έχουν έντονο το κοσμικό στοιχείο. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, με τονισμό των τύπων, της κατανάλωσης και του τρεξίματος, μας τονίζουν την απουσία του Θεού. Δεν μπορεί να έχουν σχέση όλα όσα γίνονται τούτες τις μέρες «για να γιορτάσουμε Χριστούγεννα» με το Χριστό της ταπείνωσης, της φτώχειας, της ειρήνης. Όλα μιλούν για την ύλη, την απόλαυση, την κοσμικότητα. Ένταση, τρέξιμο, πίεση.

Όλα, βέβαια, τα πιο πάνω εκφράζουν την παγίδα που μας έχουν στήσει: Θα πρέπει να κάνουμε το άλφα και το βήτα, για να νιώσουμε Χριστούγεννα. Θα πρέπει να είμαστε όλοι χαρούμενοι. Θα πρέπει να έχουμε στολισμένο και με πολλά φαγητά τραπέζι. Θα πρέπει να στολιστεί το δέντρο. Θα πρέπει ν’ ανταλλάξουμε δώρα. Ε, θα πρέπει και να νηστέψουμε και να βοηθήσουμε κάποιο φτωχό, για να νιώσουμε ωραία…

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΪΣΙΟΣ: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα.

«Ο Χριστός με τη μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με όλες τις άγιες γιορτές Του, μας ανασταίνει αληθινά αφού μας ανεβάζει ψηλά πνευματικά. Αρκεί να συμμετέχουμε και να έχουμε όρεξη πνευματική να τις πανηγυρίζουμε πνευματικά. τότε τις γλεντάμε πνευματικά και μεθάμε πνευματικά από το παραδεισένιο κρασί που μας φέρνουν οι Άγιοι και μας κερνούν.

Τις γιορτές για να τις ζήσουμε, πρέπει να έχουμε τον νου μας στις άγιες ημέρες και όχι στις δουλειές που έχουμε να κάνουμε για τις άγιες ημέρες. Να σκεφτόμαστε τα γεγονότα της κάθε αγίας ημέρας και να λέμε την ευχή δοξολογώντας τον Θεό. Έτσι θα γιορτάζουμε με πολύ ευλάβεια κάθε γιορτή.

Να μελετάει και να ζει τα θεία γεγονότα συνέχεια. Όταν κανείς μελετάει τα γεγονότα της κάθε γιορτής, φυσιολογικά θα συγκινηθεί και με ιδιαίτερη ευλάβεια θα προσευχηθεί. Έπειτα στις Ακολουθίες ο νους να είναι στα γεγονότα που γιορτάζουμε και με ευλάβεια να παρακολουθούμε τα τροπάρια που ψέλνονται. Όταν ο νους είναι στα θεία νοήματα, ζει τα γεγονότα ο άνθρωπος, και έτσι αλλοιώνεται.

Το δένδρο των Χριστουγέννων

Αποτελεί παλαιοχριστιανική παράδοση η παρουσία των φωτοφόρων παραδεισιακών δένδρων, δηλαδή δένδρων στον χώρο του Ιερού Βήματος το οποίο συμβολίζει τον παράδεισο. Ήδη τον 6ο αιώνα ο Ρωμανός ο μελωδός στο περίφημο Κοντάκιό του «Η Παρθένος σήμερον» προτρέπει τους πιστούς: «δεύτε λάβωμεν τα του παραδείσου εντός του σπηλαίου». (Δηλαδή ελάτε να πάρουμε μέσα από το σπήλαιο της Βηθλεέμ ό,τι ανήκει στον παράδεισο). Αλλά μέσα στο σπήλαιο, τον παράδεισο ορίζει το «ξύλον της ζωής» που είναι ο Χριστός. Έτσι ερχόμαστε στη σύνδεση του «ξύλου (=δένδρου) της ζωής» με την λατρεία και την όλη πανήγυρη των Χριστουγέννων. Πράγματι σε ένα προεόρτιο τροπάριο που αρχίζει με την λειτουργική προτροπή: «Ετοιμάζου Βηθλεέμ, ήνοικται πάσιν η Εδέμ», παρέχεται η βεβαίωση: «ότι το ξύλον της ζωής εν τω σπηλαίω εξήνθησεν εκ της Παρθένου» και ότι «παράδεισος (και γαρ) η εκείνης γαστήρ ... εν ω το θείον φυτόν ...» (φυσικά ο Χριστός). Αλλά και μια Καταβασία των Χριστουγέννων, Κοσμά του μελωδού (ωδή δ΄, ειρμός) εμφανίζει τον Χριστό ως «... άνθος (το οποίο) εκ της Παρθένου ανεβλάστησεν». Βλέπουμε λοιπόν ότι παλαιότατα τα Χριστούγεννα συνδέονται με το δένδρο – σύμβολο του Χριστού, αφού αυτός είναι το δένδρο που «εν τω σπηλαίω εξήνθησεν εκ της Παρθένου». Αλλά και το πρώτο ιδιόμελο του Μεγάλου Εσπερινού της 25ης Δεκεμβρίου βεβαιώνει ότι, με την Γέννηση του Χριστού «και τα Χερουβείμ παραχωρεί του ξύλου της ζωής». Σύνδεση λοιπόν και εδώ των Χριστουγέννων με το δένδρο – ως ξύλο της ζωής (=με τον Χριστό). (Ως εκ περισσού σημειώνουμε ακόμη ότι και στην απεικόνιση της «Ρίζας του Ιεσσαί» συναντούμε, ως παραλλαγή, την παράσταση της Γέννησης του Χριστού στην κορυφή του γενεαλογικού δένδρου).

Χριστούγεννα - Ἀφιέρωμα

Συνδέσεις πρὸς σχετικά, ἤδη ἀνηρτημένα, ἄρθρα τοῦ παρόντος δικτυακοῦ τόπου

---

Ὀρθοδοξία

Σχέδιο τῆς Γεννήσεως (Διὰ χειρὸς ;)

Τί σοὶ προσενέγκωμεν Χριστέ, ὅτι ὤφθης ἐπὶ γῆς ὡς ἄνθρωπος δι᾿ ἡμᾶς; ἕκαστον γὰρ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων, τὴν εὐχαριστίαν σοι προσάγει· οἱ Ἄγγελοι τὸν ὕμνον· οἱ οὐρανοὶ τὸν Ἀστέρα· οἱ Μάγοι τὰ δῶρα· οἱ Ποιμένες τὸ θαῦμα· ἡ γῆ τὸ σπήλαιον· ἡ ἔρημος τὴν φάτνην· ἡμεῖς δὲ Μητέρα Παρθένον. Ὁ πρὸ αἰώνων Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς. (Ἰδιόμελον Χριστουγέννων, Ἦχος β´.)

Προσευχητάριον

• Κοντάκια Χριστουγέννων (μὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Πρωτοχριστιανικὸς Ὕμνος εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδα

Ἁγιολογικά

• Ἐγκώμιον εἰς τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον (τῇ ΚΕ´ Δεκεμβρίου)

Ἐπεξηγηματικά

• Ἑρμηνεία τοῦ πεζοῦ Κανόνος «Χριστὸς γεννᾶται» (Χριστούγεννα)
• Ἑρμηνεία τοῦ Ἰαμβικοῦ Κανόνος «Ἔσωσε λαόν» (Χριστούγεννα)
• Leonid Ouspensky - Ἡ εἰκόνα στὸ φῶς τῆς ὀρθόδοξης ἑρμηνείας (Περὶ τῶν Χριστουγέννων)
• Νικόλαος Ζίας - Ἡ εἰκόνα τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου στὴν Ὀρθόδοξη τέχνη
• Ἰωάννης Μ. Χατζηφώτης - Ἡ Γέννηση στὴ Βυζαντινὴ Τέχνη
• Εἰκονογραφία καὶ ὑμνογραφία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ (Ὁμιλία σὲ ἐκδήλωση)
• Σταῦρος Ζουμπουλάκης - Ἑαυτὸν ἐκένωσε... (Ἄρθρο στὸ Βῆμα, Περὶ Χριστουγέννων)
• Ἑρμηνεία τῆς φράσεως «Ἐξ ὄρους κατασκίου δασέος» (Χριστούγεννα)
• Ἑρμηνεία τῆς φράσεως «Ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω» (Θεοφάνεια)
• Ἱστορικὰ Γεγονότα ἀπὸ Γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ

Πατερικόν

• Ἀθανάσιος ὁ Μέγας - Λόγος περὶ ἐνανθρωπήσεως (μὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση) [519KB]
• Γρηγόριος ὁ Θεολόγος - Χριστὸς γεννᾶται (νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Γρηγόριος ὁ Θεολόγος - Λόγος εἰς τὰ Θεοφάνεια (μὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Γρηγόριος Νύσσης - Λόγος εἰς τὸ Γενέθλιον τοῦ Σωτῆρος (μὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος - Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο (νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ὁμιλία περὶ τῆς κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου Οἰκονομίας (νεοελληνικὴ ἀπόδοση)
• Ὅσιος Νικόδημος Ἁγιορείτης - Περὶ ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου

Στὸ ἀφιέρωμα π. Γεώργιος Γρηγοριάτης

• Ὁ Χριστὸς ζητεῖ κατάλυμα
• Περιμένοντας τὰ Χριστούγεννα
• Τὰ σύμπαντα σήμερον χαρᾶς πληροῦνται, Χριστὸς ἐτέχθη ἐκ Παρθένου
• Τὸ Ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα
• Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός
• Προσκυνοῦμέν σου τὴν Γένναν Χριστέ

Στὸ ἀφιέρωμα π. Χρῖστος Κυριακόπουλος

• Χριστὸς γεννᾶται
• Ὁ αἰώνιος ὕμνος τῆς ἀγάπης

---

Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΙΛΙΟΧΡΟΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ. Ἡ ἱστορία τοῦ βυζαντινοῦ δικέφαλου ἀετοῦ.

Ὁ δικέφαλος ἀετός, στίς διάφορες ἐκδοχές του, ἔχει, ὡς ἔμβλημα, συνδεθεῖ ἀναπόσπαστα μέ τήν ἱστορία τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ ἐξέλιξη τοῦ συγκεκριμένου συμβόλου στό χρόνο εἶναι πολύ ἐνδιαφέρουσα καί ἀποκαλύπτει τίς πολυσύνθετες ὄψεις μετασχηματισμοῦ τοῦ βυζαντινοῦ κράτους.

Ἡ μορφή τοῦ ἀετοῦ, συνήθης ἀπεικόνιση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, ἀποτελοῦσε ἔμβλημα καί στή Νέα Ρώμη τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου. Σύμφωνα μέ….

ἕνα θρῦλο, ἀετοί πετοῦσαν πάνω ἀπό τήν περιοχή τοῦ Βυζαντίου, προκειμένου νά ὑποδείξουν στόν Κωνσταντῖνο τό χτίσιμο τῆς νέας πρωτεύουσας στό συγκεκριμένο σημεῖο. Ἐκτός ἀπό τήν ἀνάκληση τῆς ἔνδοξης ρωμαϊκῆς παράδοσης, ἡ μορφή τοῦ ἀετοῦ χρησιμοποιοῦνταν καί ἀπό τήν ἀνερχόμενη θρησκεία, τό χριστιανισμό, γιά νά ἐκφράσει τή θεία ἔμπνευση τοῦ εὐαγγελιστῆ Ἰωάννη. Ὅλα αὐτά συνέτειναν στή σταθερή παρουσία τοῦ ἀετοῦ στή Βυζαντινή Αὐτοκρατορία ὡς κυρίαρχης παράστασης τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἐπίσημη σημαία τοῦ στρατοῦ – καί ὡς ἐκ τούτου τοῦ κράτους – ἦταν ἀπεικόνιση ἀετοῦ μέ τήν κεφαλή γερμένη πρός τά δεξιά, σέ χρῶμα κόκκινο.

Ἡ συγκεκριμένη σημαία διατηρήθηκε ἔτσι ὡς τήν ἐποχή τοῦ αὐτοκράτορα Ἰσαάκιου Κομνηνοῦ. Ὁ αὐτοκράτορας, πού εἶχε καταγωγή ἀπό τήν Παφλαγονία, θέλησε νά μεταβάλει τήν ἐπίσημη σημαία τοῦ κράτους, ἐπιβάλλοντας ὡς κυρίαρχη παράσταση μία μυθική ὀντότητα τῆς πατρίδας του, τό ἀετόμορφο δικέφαλο θηρίο μέ τήν ὀνομασία Χάγκα. Τό συγκεκριμένο ὄν θεωρεῖτο ἀπό τόν τοπικό πληθυσμό προικισμένο μέ ὑπερφυσικές ἱκανότητες καί ἡ παράστασή του κοσμοῦσε τό οἰκόσημο τῶν Κομνηνῶν. Ἡ ἀντικατάσταση τοῦπροηγούμενου συμβόλου κρίθηκε ἀπαραίτητη, καθώς ὁ νέος αὐτοκράτορας θεωροῦσε ὅτι ὁ δικέφαλος ἀετός συμβόλιζε τή διάδοχη κατάσταση καί ἐκπροσωποῦσε τήν πολεμική ἀνδρεία καί ἀποφασιστικότητα πού ἀπαιτοῦσαν οἴ καιροί.

"ΝΕΝΙΚΗΚΑ ΣΕ ΣΟΛΟΜΩΝ". Τα θυρανοίξια της Αγίας Σοφίας.

27 Δεκεμβρίου 537: Τελούνται τα θυρανοίξια της Αγια-Σοφιάς, έργο των αρχιτεκτόνων Ανθεμίου και Ισιδώρου, και ο αυτοκράτωρ Ιουστινιανός αναφωνεί θριαμβευτικά «Νενίκηκά σε Σολομών»...

 

Η ιστορία της Αγια-Σοφιάς

 

Η Αγία Σοφία είναι το πρώτο κτίσμα που χτυπάει στα μάτια του επισκέπτη, καθώς εισέρχεται από την Προποντίδα.

 

Στο ξεχωριστό αυτό σημείο υπήρχε πριν την εγκαθίδρυση του Βυζαντίου ως πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η Ακρόπολη της αρχαίας ελληνικής πόλης του Βυζαντίου και εκεί βρίσκονταν ναοί αρχαίων ειδωλολατρικών θεών.

 

Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας θεμελιώθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. όταν ονόμασε τη μετέπειτα Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η ανέγερση του ναού ολοκληρώθηκε από το γιο του Κωνστάντιο και τα εγκαίνια έγιναν στις 15 Φεβρουαρίου του 360.

 

 

Κατά την εποχή του Αρκαδίου, το 404, η πρώτη Αγιά Σοφιά πυρπολείται και θα χτιστεί εκ νέου από τον Θεοδόσιο Β'. Τα εγκαίνια θα γίνουν στις 10 Οκτωβρίου του 415, όμως ο ναός θα πυρποληθεί και πάλι το 532, κατά τη Στάση του Νίκα.

Πρωτοχρονιά του 1941 στο Μέτωπο. ΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΣ ΦΑΝΤΑΡΟΥ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ.

Eλληνοϊταλικός πόλεμος 1940-1041. Πρωτοχρονιά 1941 στο μέτωπο. Το γράμμα ενός Έλληνα φαντάρου για να πει τα "Χρόνια Πολλά" στην οικογένειά του, από το μέτωπο της Αλβανίας.

 

"Αγαπημένες µου,

 

Χρόνια πολλά. Μέ τό καλό ο καινούργιος χρόνος …

 

Είναι η πρώτη χρονιά, έπειτα από τόσα χρόνια, πού κάνω Πρωτοχρονιά μακρυά σας…

 

Πάντα, αυτή τήν στιγµή, κάθε χρόνο, µέ αξίωνε ο Θεός νά κρατώ τό µαυροµάνικο µαχαίρι τού σπιτιού γιά νά κόψω από τήν πήττα πού φιλοτεχνούσαν δυό αγαπηµένα χεράκια, τό κοµµάτι τού Χριστού, τής Παναγίας, τού Σπιτιού, … γύρω από τό στολισµένο τραπέζι µας.

 

Κι’ ερχόταν τότε η αγωνία τής τύχης τού νοµίσµατος. Ποιός θά είναι ο τυχερός τής χρονιάς; Σέ ποιανού κοµµάτι θά βρεθη τό νόµισµα; Α! όχι, εφέτος τήν ωραία Πρωτοχρονιά τού 41, εγώ, παιδιά µου, είμαι ο τυχερός!

 

Σέ µένα έπεσε τό ανεκτίµητο νόµισµα νά έλθω εδώ επάνω στά Αλβανικά βουνά, νά ακούω, κι’ αυτή τήν στιγµή ακόµη, τό Βαρύ Πυροβολικό µας νά κτυπά αλύπητα τόν δρόµο πού ακολουθούν, φεύγοντας πανικόβλητοι οι κατακτηταί τής Ρώµης, πού νόµισαν πώς µπορούσαν νά ποδοπατήσουν τήν Ελλάδα µας.

Πουρές κάστανου με σάλτσα σύκων και μαυροδάφνης

Ένας πηχτός, γλυκούτσικος, κρασάτος πουρές για να συνοδεύσετε ψητό χοιρινό ή γαλοπούλα

από τη Σιμόνη Καφίρη

Υλικά για 6 άτομα:

½ κιλό κάστανα καθαρισμένα και βρασμένα 

300ml μαυροδάφνη

300ml ζωμό λαχανικών

1 φλιτζάνι πουρέ από βρασμένα καρότα

2 κουτ. σούπας μπράντι

2 σκελίδες σκόρδο λιωμένο

1 μέτριο κρεμμύδι, ψιλοκομμένο

1 πρέζα θυμάρι φρέσκο

2 κουτ. σούπας ελαιόλαδο

αλάτι, πιπέρι

Για τη σάλτσα:

2 φλιτζάνια μαυροδάφνη

1 φλιτζάνι κόκκινο κρασί

2 κουτ. σούπας ζάχαρη

1 ξυλάκι κανέλας

1-2 κουτ. σούπας κορν φλάουρ

6-8 σύκα ξερά, ψιλοκομμένα

Φωτογραφία: Βαγγέλης Πατεράκης

Food Styling: Αντωνία Κατή

Σουφλεδάκια με κάστανα και τυριά

Πιτάκια φτιαγμένα μέσα στα φορμάκια των μάφινς, αυτά τα σουφλεδάκια είναι ένα εξαιρετικό πρώτο πιάτο σε επίσημα ή ημιεπίσημα τραπέζια.

Από τη Σιμόνη Καφίρη

Υλικά για 8 σουφλεδάκια:

½ φλιτζάνι τριμμένα κάστανα, βρασμένα ή ψημένα 

240γρ. μανούρι

60γρ. ανθότυρο

60γρ. κρέμα γάλακτος

2 αβγά

λίγο φρέσκο θυμάρι, ρίγανη και ψιλοκομμένα τσάιβς

αλάτι, πιπέρι

500γρ. φύλλα κρούστας κομμένα σε τετράγωνα 15x15εκ.

ελαιόλαδο ή φρέσκο βούτυρο, λιωμένο

Φωτογραφία: Βαγγέλης Πατεράκης

Food Styling: Αντωνία Κατή

Βασιλόπιτα - Τσουρέκι

Είναι η τσουρεκένια εκδοχή της βασιλόπιτας, αυτής που ονομάζουμε πολίτικη

από την Ιωάννα Σταμούλου

Υλικά για ένα ταψί διαμ. 30-32εκ.

1 κιλό αλεύρι σκληρό

3 φακελάκια μαγιά ξηρή

500ml γάλα φρέσκο

1 ½ φλιτζάνι ζάχαρη

1 κουτ. γλυκού αλάτι 

1 κουτ. γλυκού κοφτό μαχλέπι κοπανισμένο 

1 κουτ. γλυκού κοφτό μαστίχα κοπανισμένη με λίγη ζάχαρη

ξύσμα από 1 πορτοκάλι

125γρ. βούτυρο τύπου Κερκύρας ή λιωμένο σε θερμοκρασία περιβάλλοντος

3 αβγά σε θερμοκρασία περιβάλλοντος ελαφρώς χτυπημένα με τη ζάχαρη

για το φινίρισμα:

150γρ. μάρτζιπαν 

Φωτογραφία: Βαγγέλης Πατεράκης

Food Styling: Aντωνία Κατή