Ο σπηλαιώδης ναός του Αγίου Γερασίμου στο Μονόχωρο Φαιστού Κρήτης

 

Ανατολικά του χωριού Γαλιά Δήμου Φαιστού, κοντά στο Μονόχωρο, και δυτικά του γηπέδου «Δόξα Γαλιάς», υπάρχει και σήμερα μια πολυσυζητημένη σπηλιά, η οποία είναι παράλληλα και ναός του Αγίου Γερασίμου!

Ο σπηλαιώδης αυτός ναός, το πιθανότερο όλων,  πρόκειται για ναό του  Αγίου Γερασίμου Κεφαλληνίας, και λιγότερο πιθανόν, να πρόκειται για άλλον τοπικό άγιο. 

Η λαϊκή  προφορική τοπική παράδοση, μας λέει ότι ο ίδιος ο Άγιος Γεράσιμος, μόνασε στην σπηλιά αυτή για δύο ολόκληρα χρόνια, (από το 1548, μέχρι το 1550).

Ήταν η εποχή που ο Άγιος είχε κατέβει στην Κρήτη, για να επισκεφθεί τα Ιεροσόλυμα, και κατά την επιστροφή του, ασκήτευσε τα δύο χρόνια αυτά στην εν λόγω σπηλιά, πριν ακόμα τον ανακηρύξουν σε Άγιο το 1622.

Η σπηλιά φαίνεται πως είναι τεχνητή, και έχει σκαλιστεί το εσωτερικό του βράχου από  ανθρώπινο χέρι, κι αυτό συμπεραίνεται εύκολα, από το τετράγωνο του σχήματος της. 

Ο  βράχος φυσικά είναι συμπαγής, και μάλιστα από «αμυγδαλόπετρα».

Μοιάζει δηλαδή ο χώρος της, σαν ένα μικρό δωμάτιο, το οποίο έχει ύψος 1,70 και 2,5 μέτρα πλάτος και ίδιο μήκος.

 Η τοπική παράδοση μας λέει επίσης, πως λίγα μέτρα πιο πάνω από την σπηλιά και βόρεια, υπήρχε κάποτε ναός κάποιου αγίου, τον οποίο κατέστρεψαν οι Τούρκοι.

Πιθανόν κι αυτός ο ναός να ήταν του Αγίου Γερασίμου, και οι χριστιανοί πήραν μετά τη καταστροφή του, τις εικόνες και τα καντήλια, και  τα μετέφεραν, από ότι λένε, μέσα στην σπηλιά.

Ωστόσο, παλιοί είναι αυτοί που θυμούνται  και σήμερα, που ακριβώς ήταν η βάση της παλιού αυτού ναού, διότι εσώζετο μέχρι πρότινος, μέρος της βάσης του. 

Ίσως αν ενδιαφερθούν κάποτε οι αρμόδιοι, μπορεί   να  βγουν στο φως, τα θεμέλια του ναού αυτού, τα οποία σημερα είναι χωμένα  κάτω από μια χαρουπιά.

 Αρχικά η σπηλιά του Αγίου Γερασίμου, είχε στενή όρθια είσοδο στο πλάι βράχου από να την νότια πλευρά, και ο επισκέπτης έμπαινε  μέσα όρθιος, αλλά με το πλάι του κορμιού του! 

Έπεσε όμως ένας βράχος, και έκλεισε  αυτήν την είσοδο του σπηλαίου, οπότε έμεινε  μια τρύπα από πάνω, και αυτή η τρύπα έγινε πλέον η νέα είσοδος. 

Οι προφορικές μαρτυρίες αναφέρουν ακόμα, ότι  παλιά υπήρχε μέσα στην σπηλιά, στη βορεινή πλευρά της, ένα μικρό πεζουλάκι, και εκεί όπως ξεμπαζώνανε, ανάμεσα στα χώματα, ξέθαυαν κάποιες εικόνες και καντήλια, που το πιθανότερο, ήταν  από την γκρεμισμένη παρακείμενη εκκλησία! 

Δύο λόγια για τον Άγιο Γεράσιμο

Ο Άγιος Γεράσιμος γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας, και  μάλιστα ο πατέρας του καταγόταν από την γενιά των Νοταράδων.

Μετά το ταξίδι του στην Κρήτη, πήγε στην Ζάκυνθο όπου ασκήτευσε σε άλλη σπηλιά, στον Άγιο Νικόλαο Γερακαρίου. Και σήμερα οι Ζακυνθινοί, την  λένε  και εκεινοι, "σπηλιά του Αγίου Γερασίμου"!

Από εκεί πήγε στην Κεφαλονιά, όπου ασκήτευσε πάλι σε άλλη σπηλιά, κοντά στο Αργοστόλι.

Κατά τις 20 Οκτωβρίου 1581, έγινε η πρώτη αποκομιδή του σώματος του, αλλά επειδή ήταν άφθαρτο, αυτό θορύβησε τότε τους Ενετούς, και διέταξαν την επαναταφή του.

Ήταν η εποχή που υπήρχε ανταγωνισμός Καθολικής και Ορθόδοξης εκκλησίας, και μια πιθανή αγιοσύνη του ασκητή, δεν θα τους συνέφερε.

Μετά από δύο χρόνια και δύο μήνες, αφού δεν είχαν συμπληρωθεί τα τρία χρόνια, που επέτρεπε  ο νόμος την εκταφή, περίμεναν άλλους έξη μήνες, ώστε  να συμπληρωθούν τα τρία χρόνια, για να  κάνουν  και την δεύτερη αποκομιδή, στις 15 Αυγούστου, αλλά με το ίδιο αποτέλεσμα, το σώμα παρέμεινε και πάλι αύθαρτο!

Όμως σαν κύρια εορτή του Αγίου, έχουμε την ημέρα της πρώτης αποκομιδής του Αγίου, δηλαδή  στις 20 Οκτωβρίου, και σαν δευτερεύουσα στις 15 Αυγούστου, που μάλιστα έχει μεταφερθεί στις 16 του μηνα, για να μην επισκιαστεί η ημέρα της Παναγίας, μια και έτυχε να συμπέσουν.

Ονομάστηκε δε τότε , "νέος ασκητής", για να μην μπερδεύεται με τον άγιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη. 

 Κείμενο – φωτογραφίες: Γεωργιος Χουστουλακης

Πηγή: https://www.newshub.gr